Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde çalışan AR-GE, tasarım ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri, 31/12/2023 tarihine kadar her türlü vergiden müstesnadır.

Söz konusu istisnanın özellikle net ücrette uygulanmasında, sigorta primine esas kazancın belirlenmesi açısından konuya taraf olan çalışan-işveren ve kamu otoritesi arasında uzun yıllardır tam bir görüş birliği yoktu. Bu kapsamda, Teknoparklarda net ücretin uygulandığı durumda sigorta primine esas kazancın nasıl hesaplanacağına ilişkin olarak yıllardır verdiğimiz hesaplama örneği; ilk aşamada TGB Uygulama Yönetmeliğinde 2016 yılında yapılan değişiklik ve ardından bu yazımıza konu olan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’ nın 08.06.2020 tarihli ve 2020/20 sayılı Genelgesinde açıklandığı haliyle kabul görmüş ve brütleştirmeye ilişkin hesaplamanın, bizim de ilk günden bu yana belirttiğimiz şekilde olması gerektiği yönünde açıklamalar yer almıştır.

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununda AR-GE, tasarım ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretlerine sağlanan gelir vergisi istisnası aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

“Geçici Madde 2:

………..

Bölgede çalışan; AR-GE, tasarım ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri 31/12/2023 tarihine kadar her türlü vergiden müstesnadır. Gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işveren hissesine ilişkin teşviklerden yararlanacak olan destek personeli sayısı, AR-GE ve tasarım personeli sayısının yüzde onunu aşamaz. Hak kazanılmış hafta tatili ve yıllık ücretli izin süreleri ile 17/3/1981 tarihli ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunda belirtilen tatil günlerine isabet eden ücretler de bu istisna kapsamındadır. Haftalık kırk beş saatin üzerindeki ve ek çalışma sürelerine ilişkin ücretler bu istisnadan faydalanamaz. Yönetici şirket, ücreti gelir vergisi istisnasından yararlanan kişilerin Bölgede fiilen çalışıp çalışmadığını denetler. Ancak, Bölgede yer alan işletmelerde çalışan AR-GE ve tasarım personelinin bu Bölgelerde yürüttüğü projelerle doğrudan ilgili olmak şartıyla, proje kapsamındaki faaliyetlerin bir kısmının Bölge dışında yürütülmesinin zorunlu olduğu durumlarda Bölge dışındaki bu faaliyetlere ilişkin ücretlerinin yüzde yüzünü aşmamak şartıyla Cumhurbaşkanınca ayrı ayrı veya birlikte belirlenecek kısmı ile Bölgede yer alan işletmelerde en az bir yıl süreyle çalışan AR-GE ve tasarım personelinin yüksek lisans yapanlar için bir buçuk yılı, doktora yapanlar için iki yılı geçmemek üzere Bölge dışında geçirdiği sürelere ilişkin ücretlerin yüzde yüzünü aşmamak şartıyla Cumhurbaşkanınca ayrı ayrı veya birlikte belirlenecek kısmı, gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında değerlendirilir. Bu kapsamda teşvikten yararlanılması için Bölge yönetici şirketinin onayının alınması ve Bakanlığın bilgilendirilmesi zorunludur. Yönetici şirketin onayı ile Bölge dışında geçirilen sürenin Bölgede yürütülen görevle ilgili olmadığının tespit edilmesi halinde, ziyaa uğratılan vergi ve buna ilişkin cezalardan ilgili işletme sorumludur.

…………..”

 

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğin 35. Maddesinde AR-GE, tasarım ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretlerine sağlanan gelir vergisi istisnasına ilişkin uygulama da aşağıdaki şekilde açıklanmıştır.

“…………..

c) Bölgede çalışan; Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri 31/12/2023 tarihine kadar her türlü vergiden müstesnadır. Gelir vergisi stopajı ve sigorta primi işveren hissesine ilişkin teşviklerden yararlanacak olan destek personeli sayısı toplam Ar-Ge ve tasarım personeli sayısının yüzde onunu aşamaz. Destek personeli sayısı hesabında küsuratlı sayılar bir üst tamsayıya iblağ edilir. Destek personeli sayısının toplam Ar-Ge ve tasarım personeli sayısının yüzde onunu aşması hâlinde, brüt ücreti en az olan destek personelinin ücretinden başlamak üzere her türlü vergi istisnası uygulanır. Brüt ücretlerin aynı olması hâlinde, ücretine her türlü vergi istisnası uygulanacak destek personeli ise çalıştığı girişimci firma tarafından belirlenir. Hak kazanılmış hafta tatili ve yıllık ücretli izin süreleri ile 17/3/1981 tarihli ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunda belirtilen tatil günlerine isabet eden ücretler de bu istisna kapsamındadır. Hesaplamada küsuratlı sayılar bir üst tamsayıya iblağ edilir. Haftalık kırk beş saatin üzerindeki ve ek çalışma sürelerine ilişkin ücretler bu istisnadan faydalanamaz. Yönetici şirket, ücreti gelir vergisi istisnasından yararlanan kişilerin Bölgede fiilen çalışıp çalışmadığını denetler. Bu istisnanın uygulanabilmesi için, ilgili girişimci, Bölgede çalışan ve bu Yönetmeliğe göre tanımlanmış tüm Ar-Ge, tasarım ve destek personelini, Ar-Ge ve tasarım projelerindeki görev tanımlarını, nitelik ve çalışma sürelerini gösteren listeyi aylık olarak yönetici şirkete onaylatır, inceleme ve denetimlerde ibraz edilmek üzere saklar. Bölgede çalışan personelin istisna kapsamı dışındaki net ücret ödemelerinin brüte iblağ edilecek vergisinin hesaplanması, bu hesaplama yapılırken Kanunla sağlanan vergi teşviklerinin dikkate alınmaması gerekir. Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin bu Kanun kapsamında elde ettiği ücret, prim, ikramiye ve benzeri ödemeler de istisna kapsamına dâhildir. Bu bent kapsamındaki saat, oran, süre, ücret gibi konular aylık ve 30 gün esasına göre hesaplanır.

…………..

k) Bölgede muafiyet ve istisnaların uygulanması ile ilgili işlemler Maliye Bakanlığının ilgili mevzuatına tabidir. “

Bu bilgilerle; ilk soru, yukarıda detayı açıklanan ücrete, uygulanmayacak olan (istisna uygulandığı için hesaplanmayan) vergiden doğan teşvik tutarının işverene mi yoksa çalışana mı sağlandığı sorusudur. Bu konudaki görüşümüz; söz konusu düzenlemede yer alan desteğin doğrudan çalışana sağlandığı, ancak dolaylı olarak da işverene sağlandığı yönündedir.

Kısaca açıklama gerekirse; ücret gelirini elde eden çalışandır ve belirtilen ücrete vergi istisnası uygulanmakta, dolayısıyla istisna kapsamında kalması nedeniyle bu ücret vergilendirilmemektedir. Bu nedenle bu kapsamdaki ücret gelirini elde edenler, ücretlerinden vergi kesintisi yapılmadığından asgari geçim indirimi uygulamasından da yararlanamamaktadırlar. İşverene dolaylı katkı ise; benzer iş pozisyonunda Bölge dışında çalışanların elde ettikleri net ücretleri dikkate alarak yapabilecekleri brüt ücret düzenlemesi ile mümkün olabilmektedir.

Bu durumda brüt olarak belirlenen ücretten, SGK primi çalışan payına ilişkin kesinti ile işsizlik sigortası çalışan payına ilişkin kesinti sonrası kalan tutar, çalışanın net ücretini oluşturmaktadır. Rakamsal ifade ile de 1.000 TL brüt ücretten, %15 oranındaki SGK ve işsizlik kesintileri çalışan payı toplamı olan 150 TL kesintiden sonra, çalışana 850 TL net ödenmektedir.

İkinci soru, Bölgede çalışana ödenecek ücretin net olarak belirlenmesi halinde hesaplamanın nasıl yapılacağıdır. Net ücret ödemelerinin brüte iblağ edilmesi halinde, brüt ücretin kanunla sağlanan vergi teşvikleri dikkate alınmaksızın hesaplanmasında ise yukarıda verdiğimiz örnekten hareketle, aynı çalışan için net ücretin 850 TL olarak belirlendiği durumda, brüt ücretin vergi kesintisi yapılmış gibi dikkate alınarak 160,62 TL tutarındaki ücret gelir vergisi ve damga vergisi ile 178,34 TL tutarındaki SGK ve işsizlik kesintileri çalışan payını dikkate alarak, brüt ücret 1.188,96 TL olarak belirlenmektedir.

Çalışanın aynı net ücreti almasına rağmen, iki farklı hesaplama şekliyle; ödenmesi gereken SGK primi ve işsizlik sigorta primi işçi ve işveren tutarları ve işverene maliyeti de farklılaşmaktadır.

Nitekim, 2014 yılında yayımlanan TGB Uygulama Yönetmeliğinde “Ücretin brüte iblağ edilmesi gerektiği durumlarda brüt ücret Kanunla sağlanan vergi teşvikleri dikkate alınmaksızın hesaplanır.” düzenlemesi yer almıştı ve birçok kez dile getirdiğimiz gibi, Yönetmelikle yapılan bu düzenleme işveren-çalışan ve SGK nezdinde ihtilaflı sonuçların doğmasına neden olacaktı. Bizim de katkı verdiğimiz girişimlerle, bu düzenleme, 2016 yılında yapılan TGB Uygulama Yönetmeliği değişikliği ile “Bölgede çalışan personelin istisna kapsamı dışındaki net ücret ödemelerinin brüte iblağ edilecek vergisinin hesaplanması, bu hesaplama yapılırken Kanunla sağlanan vergi teşviklerinin dikkate alınmaması gerekir.” şeklinde değiştirilmiş ve kapsamı sadece istisna dışı çalışmaya ilişkin ücret ile sınırlandırılmıştır ki, bu da zaten olması gereken halidir.

Nitekim Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’nın konu ile ilgili olarak verdiği 30.01.2015 tarih ve 38418978-120[61-14/11]]-91 sayılı özelgesinde de “Anılan yönetmelikte geçen ” Ücretin brüte iblağ edilmesi gerektiği durumlarda brüt ücret Kanunla sağlanan vergi teşvikleri dikkate alınmaksızın hesaplanır.” hükmünden sadece vergilendirilmesi gereken net ücretlerin vergi uygulaması yönünden brüte iblağ edilmesinin anlaşılması gerekmektedir. Başka bir ifade ile istisna kapsamında kalması nedeniyle vergilendirilmeyecek net ücret ödemelerinin brüte iblağına gerek bulunmamaktadır. Ancak, Uygulama Yönetmeliğinin 37 nci maddesi vergi muafiyet ve istisnalarını düzenlediğinden sigorta pirimi hesaplaması yönünden ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.

Bu kez, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’ nın 08.06.2020 tarihli ve 2020/20 sayılı Genelgesinin “Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (a) Bendi Kapsamındaki Sigortalılar Yönünden Prime Esasların Kazançların Belirlenmesinde Diğer Hususlar” bölümünde, konuya ilişkin “9-5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ile 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunun Desteklenmesi Hakkında Kanun uyarınca net ücret alan sigortalıların prime esas kazancının hesaplanması” başlığı altında detaylı açıklamalara yer verilmiştir.

Burada yer alan açıklamaların aşağıdaki yer alan bölümüne göre, özetle; net ücret 0,85 e bölünerek brüt ücrete ulaşılacak, net ücret sistemine göre çalıştırılan sigortalıların brüt ücretleri (prime esas kazançları) hesaplanırken gelir vergisi ve damga vergisi dikkate alınmayacaktır :

“Bu madde hükümlerine, 4691 sayılı Kanun kapsamında teknoloji geliştirme bölgesinde (Teknopark ya da Teknokent) çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri 31/12/2023 tarihine kadar her türlü vergiden müstesna olduğundan herhangi bir vergi kesintisi yapılmamaktadır.

Dolayısıyla, 4691 sayılı Kanun kapsamında teknoloji geliştirme bölgesinde (Teknopark ya da Teknokent) çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri için gelir vergisi istisnası uygulandığından, net ücret sistemine göre çalıştırılan sigortalıların brüt ücretleri (prime esas kazançları) hesaplanırken gelir vergisi ve damga vergisi dikkate alınmayacaktır.

Bu bakımdan, 4691 sayılı Kanun kapsamında teknoloji geliştirme bölgesinde (Teknopark ya da Teknokent) çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin brüt ücreti hesaplanırken;

Brüt Ücret: Net Ücret+ Sosyal Sigorta Primi (İşçi payı) + İşsizlik Sigortası Primi (İşçi Payı) formülü esas alınacaktır.

Bu durumda; A=Brüt Ücret B= Net Ücret

A= 100B

             

       85

formülü ile net ücretten brüt ücret hesaplanabilir.

Sonuç olarak, Bölgede çalışan Ar-Ge ve destek personelinin ücretlerinin net olarak belirlenmesi halinde, vergi uygulaması açısından bu ücretin brüte iblağına gerek bulunmamaktadır. Bununla ilgili sigorta primine esas brüt kazancın hesaplaması açısından ise net ücrete herhangi bir vergi eklemesi yapılmaksızın, sadece çalışana ilişkin sigorta primi ve işsizlik primi kesintileri dikkate alınarak brüt ücret bulunacaktır.


Mehmet Çaltekin

PKF İstanbul I Yönetici Ortak
Yeminli Mali Müşavir

vCard: download


PKF İstanbul makaleleri

Sirküler

PKF İstanbul yayınları

Pratik bilgiler

PKF istanbul bizden haberler